THEATERTEKSTEN

Auteursbond-theaterteksten
is een project van de
Auteursbond, de
beroepsorganisatie
van (toneel)schrijvers en
vertalers in Nederland.

privacy verklaring

De Vriend N.V.
door Willem de Vlam - 2017
  AUTEUR
TEKSTEN VAN DEZE AUTEUR

Trefwoorden: komedie, geld, generaties, fraude, diefstal
Thema: fraude, corruptie, nepotisme
Genre: Drama/toneelspel, Komedie/blijspel

Beschrijving:
Zakenvrouw Eva de Vriend heeft haar vijf kinderen altijd het beste van het beste gegeven: de duurste internationale scholen, het beste netwerk, de beste baantjes, en veel – heel veel meer. Vanavond moet ze haar kinderen iets opbiechten. Ze heeft het geld voor al dat moois jarenlang bij elkaar gefraudeerd, en dat komt aan het licht. Voortaan moeten de kinderen het op eigen kracht zien te redden. Maar kunnen ze dat wel? En wíllen ze dat wel?
De Vriend N.V. stelt de vraag: vinden we fraude nog een probleem, als het geld vooral bij de volgende generatie terecht komt?

Waar haal ik de tekst

Deze toneeltekst is (natuurlijk voor niets) in verschillende bestandsformaten te downloaden op de website van de schrijver, Willem de Vlam.


Volkskrant ★★★★
Deze komedie heeft een moreel dilemma in het hart. De uitkomst is ronduit cynisch, maar deze geslaagde opvoering, bij De Vlams eigen groep Opium voor het Volk, is dat niet. Regisseur Paul Knieriem benadrukt de lichtheid. Er zijn veel vlotte en terloopse scènes en de stereotype personages zijn uitvergroot voor extra komisch effect.
De Vlam toont zich nergens boos of beschuldigend. Hij schrijft dialogen in normalemensentaal en registreert slechts de alledaagse onrechtvaardigheid waarop onze maatschappij is gebouwd.
Het Parool ★★★
De Vriend N.V. is een vlotte toneeltekst die interessante morele dilemma’s aankaart en de glijdende schaal van ethische principes blootlegt als het eigen comfort gevaar loopt. Een tekst over verwende moderne mensen die voornamelijk op zichzelf zijn gefocust, als erfenis van een opvoeding waarin het hun aan niets ontbrak.
VOOR AMATEURS
Met ‘De Vriend N.V.’ wilde ik een stuk schrijven dat niet alleen op de professionele podia goed zou werken, maar ook geschikt zou zijn voor Amateurgroepen. Dat is gelukt, al vijf groepen hebben het stuk met veel succes gespeeld. En belangrijker: met heel veel plezier.
Het stuk staat bol van de sterke vrouwenrollen, het is glashelder geschreven en, hoewel ‘De Vriend N.V.’ vol grappen staat, is het toch een komedie met een serieuze kern.

De tijdloze thema’s van hebzucht en de drang naar status blijven prikkelen, omdat in deze komedie het kwaad geschiedt ten gunste van kinderen die van niets weten. Eva fraudeert niet voor zichzelf; ze gebruikt het geld om er de volgende generatie mee vooruit te helpen. Zoals Eva het zegt:

EVA
Waar denk je dat die grachtenpanden van gebouwd zijn, waar jullie zo graag wonen? Waar denk je dat dit land van gebouwd is? Hele steden zijn opgetrokken uit misdaad en bloed en menselijke ellende. Allemaal gebouwd door mensen die bereid zijn om hun geweten op te offeren aan de volgende generatie.
En dat heb ik ook gedaan.
En nee, het is niet eerlijk. En ja, het doet nu even pijn. Maar over twintig jaar zullen jullie kinderen met kerst grappen maken over hun stoute oma, en dat zullen ze doen in een heerlijk warm huis, en in het nieuwe jaar zullen ze fluitend naar hun creatieve en uitdagende banen gaan, en allemaal met schone handen.”

 


Fragment:
Terwijl Jan en Reinout aflopen:

JAN: Je broer zit bij Nieuwsuur en dan kijk je niet even?

REINOUT: Ik had het druk.

JAN: Waarmee dan? Of nee ik bedoel... Jij kunt je tijd toch helemaal zelf indelen?

REINOUT: Ja, sorry. Ik dacht ik kijk het nog bij uitzending gemist. Maar...

JAN: Niet meer gedaan.

REINOUT: Nee.

Eva verbergt even haar gezicht in haar handen. Dan loopt ze naar haar bureau en begint te werken. Na even komen Jan en Reinout weer op. Ze hebben hun armen vol boodschappen. Jan is tot Reinout’s ontsteltenis de hele aflevering na aan het vertellen. Ze beginnen te koken.

JAN: Nou, toen zei zíj natuurlijk: ‘Ja, meneer de Vriend, maar uw partijleden zijn het heel duidelijk niet met u eens.’
Ja, die kon ik natuurlijk mijlenver zien aankomen, dus ik zei meteen: goed dat je dat zegt - dat is belangrijk, altijd laten zien dat je niet van je stuk bent - goed dat je dat zegt, zei ik; want precies daarom moeten wij nu leiderschap laten zien en de mensen ervan overtuigen dat dit niet alleen een compromis is, maar onderdeel van een integrale fraudeaanpak, maatschappijbreed - waarin we de grote jongens in de kuif pakken, maar ook de kleine niet vergeten. Zodat we een duidelijk signaal afgeven:
(onderbreekt zichzelf)
O! Moet je nou dit nou toch zien. Dit is zulk mooi vlees, moet je kijken. Moet je die nerven zien. Daar val je toch stil van? Hier, kijk.

REINOUT: Ja, tof. Dank je wel.

JAN: Waar was ik? Dus een duidelijk signaal afgeven:
(plechtig, een tikje bombastisch)
‘Misbruik van vertrouwen wordt niet getolereerd.’
Zo. Pats, ingekopt.

REINOUT: Goed zeg. Joh.

JAN: Je hebt geen idee waar het over gaat, hè?

REINOUT: Nee.

JAN: Ik heb het er al weken over.

REINOUT: Oh! Ja. Nee. Sorry.

JAN: Bijstandsfraude.

REINOUT: O!

JAN: Hoe kun je dat nou niet weten?

REINOUT: Ja, ik had het wel soort van op mijn hersenvlies maar het was toch...

JAN: Toch wat?

REINOUT: Ja. Weggezakt.

JAN: Het is een enorm probleem.

REINOUT: Ja. Dat zei je. Ja.

JAN: Dit gaat om miljoenen euro’s, hoor.

REINOUT: Zo. Joh.

JAN: Ja. Nouja. Wil jij even uien snijden?

(na even)

REINOUT: Maar dat is toch helemaal niet zoveel geld?

JAN: Nou, het is maar waar je het mee vergelijkt. Maar het gaat inderdaad meer om het beginsel. Het gaat om vertrouwen, snap je? Als je hulp nodig hebt - prima. Maar ga de boel niet belazeren. Want daarmee verpest je het voor de mensen die het écht nodig hebben. Heel simpel, eigenlijk.
(een beetje pruilend:)
Nouja. Dat verhaal moest ik naar voren zien te krijgen gisteravond en dat is gelukt. ‘Misbruik van vertrouwen tolereren wij niet.’ Iedereen blij.

REINOUT: O, okee. Hier zijn je uien.

JAN: Dank je.

REINOUT: En wat heb je dan over Mama gezegd?

JAN: Kun je die uitzending niet gewoon even kijken?

REINOUT: Ik sta nu je prei voor je te wassen.

JAN: Het voelt heel stom om nu het hele verhaal... Nouja. Ik zit het daar over zielige bijstandsmoeders te hebben met mijn bekakte kop, en dat is natuurlijk geen gezicht, dus ik moet wel even laten zien dat ik niet totaal wereldvreemd ben.
Dus ik zeg:
Kijk; wij hebben thuis natuurlijk vreselijk veel geluk gehad, vroeger. Dat besef ik me heel goed. Maar wij hebben ook van mijn moeder geleerd dat dat helemaal niet vanzelf spreekt. Want zij heeft het zelf vroeger heel moeilijk gehad.
En toen heb ik verteld over grootvader, dat die zo jong doodging, en over dat mama toen van school moest om te gaan werken. Jada-jada-jada. Doffe misere. Nul persectief.
En dat dan de bijstand ingevoerd werd. En ineens ruimte was voor school en voor opleidingen en ontplooiing. Dat er ineens ruimte was en uitzicht op méér.
Want zo was het toch, hè Mam?

REINOUT: Nounou.

JAN: Ja, dus ik heb Mam ook nog even in het zonnetje kunnen zetten.

EVA: Nou, dat was natuurlijk niet zo nodig.

JAN: Ik vond het juist heel erg nodig.

EVA: Ja, nou. Gebeurd is gebeurd.

JAN: Ik dacht dat je het leuk zou vinden.

EVA: Nou, dan had je het misschien even moeten vragen. Misschien vind ik het wel helemaal niet zo leuk als je me als een soort decorstuk het podium op rolt.

REINOUT: Zo is ze al de hele dag.

JAN: Nou, sorry. Ik bedoelde het als iets leuks.

EVA: Jullie zijn allebei even erg. Ik hou er niet van om in de schijnwerpers te staan. Dat weten jullie toch?

JAN: Ja, maar Mam, we willen je gewoon bedanken.

EVA: Nou, dan zeg je gewoon ‘dankjewel’. Of een bosje bloemen. Ben ik ook altijd heel blij mee. Ik begrijp heus wel dat jullie het lief bedoelen maar jullie hebben nu eenmaal de pech dat je moeder liever gewoon in het donker in de coulissen staat.

REINOUT: Nou, dan zal ik maar weer inpakken.

EVA: Ja, dat is misschien het beste ja.

REINOUT: Ja, als je het nou echt niet wilt, dan houdt het wel een beetje op.

JAN: Nee. Sorry, Mam, maar Reinout: ik wil graag dat je dat portret afmaakt. En als Mama het niet aan de muur wil hebben, dan wil ik het wel.

Een bosje bloemen, mama? Echt waar? Een bosje bloemen is alles wat we voor je mogen doen?
Nee. Sorry, maar dat is niet genoeg. Jij hebt je je hele leven kapot voor ons gewerkt. Je hebt vijf kinderen opgevoed en ons allevijf álles gegeven wat we wilden. Ik wou naar harvard: kòn. Een halfjaar gaan zeilen om erachter te komen wat ik wilde met mijn leven: mócht. Reinout naar die achterlijk dure academie in London: geen punt. Hoe vaak ik niet naar jou toe ben gekomen en dat je altijd wel iemand wist die je kon bellen om me te helpen...
Je hebt ons laten zien wat er allemaal mogelijk is. Hoe groot de wereld is en wat je er in kan doen. En dat is kostbaar. En daar zijn we je dankbaar voor. En we bewonderen je, omdat je dat voor vijf kinderen helemaal in je eentje voor elkaar hebt gekregen.
En nee, dat kunnen we niet met een bloemetje af.

REINOUT: Ja, zoiets wou ik dus net ook zeggen, maar Jan is daar beter in.


 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
login