THEATERTEKSTEN

Auteursbond-theaterteksten
is een project van de
Auteursbond, de
beroepsorganisatie
van (toneel)schrijvers en
vertalers in Nederland.

privacy verklaring

MOB (Met Onbekende Bestemming)
door Kristian Kanstadt - 1998
PDF   AUTEUR
TEKSTEN VAN DEZE AUTEUR

Trefwoorden: Satire, vluchtelingen, asielprocedure, integratiebeleid, uitzetting.
Thema: Asielprocedure
Genre: Tragikomedie

Synopsis:
“Met Onbekende Bestemming” gaat over vluchtelingen en asielzoekers op Schiphol. Aan de hand van ooggetuigenverslagen zijn de Gehoren die de immigratiedienst afneemt gereconstrueerd. Het stuk zet vraagtekens bij een procedure die zo’n kans op mislukking, onrecht en willekeur in zich draagt.

Samenvatting:
“Met Onbekende Bestemming” gaat over vluchtelingen en asielzoekers op Schiphol. Aan de hand van ooggetuigenverslagen zijn de Gehoren die de immigratiedienst afneemt gereconstrueerd. Verborgen voor het oog van het publiek voltrekt zich een Kafkaëske selectieprocedure. Vluchtelingen komen, na razzia-achtige taferelen in de aankomst- en transitruimte, terecht in de wachtkamer van Aanmeldcentrum Schiphol. Bij twijfel over de vluchtelingenstatus moet de aanvraag binnen 24 uur worden afgehandeld. Door dit opgelegde werktempo is de druk op de ambtenaren groot; het is onmogelijk binnen deze korte tijd tot een verantwoorde beoordeling te komen. Er worden fouten gemaakt, veel fouten. Als de vluchteling pech heeft, zit deze tegenover een slechtopgeleide tolk die door niemand wordt gecontroleerd. Nog erger is het als de toegewezen advocaat alleen in zijn of haar pro deo-gage geïnteresseerd is. “Met Onbekende Bestemming” zet vraagtekens bij een procedure die zo’n kans op mislukking, onrecht en willekeur in zich draagt.
Het stuk is geschreven op drie acteurs. Zij vervullen afwisselend de rollen van een advocaat, ambtenaren van de Immigratie en Naturalisatiedienst, tolken, de Marechaussee, Vreemdelingendienst en vluchtelingen. Er is expliciet voor dit carrouselsysteem gekozen, opdat alle betrokkenen in de loop van het stuk op de stoel van de vluchteling, IND en tolk komen te zitten.

Fragment:
5 – Gehoor van een minderjarig Liberiaans meisje.

(Ondanks protest van advocaat wordt het Liberiaans meisje in de korte procedure gehoord. Ze hoort te worden opgevangen. De ambtenaar verstoot bovendien tegen haar recht door een vrouw te worden gehoord)

IND:
Eens kijken... alweer een analfabeet. Hoe breng je die analfabeten aan het verstand dat voor het geval hun zaak voor de rechter komt, alles tot op de letter nauwkeurig genoteerd moet staan.

Tolk:
Als het boeren zijn..

IND:
Boeren! Vanochtend zat hier een boer! Ik vroeg of hij weleens met de autoriteiten in aanraking was geweest. Ja zei hij, toen een koe van zijn buurman in zijn huis was doodgegaan. Ik dacht dat ik gek werd.

Tolk:
Het is een manier van denken. Neem droog, dat woord droog heeft voor een boer een heel ander betekenis.

IND:
Weet je wat ik zie als ik ‘s avonds met de trein naar huis ga en mezelf in de ruit zie? Alleen maar Nigerianen, en allemaal zeggen ze dat ze uit Liberia of Sierra Leone komen.

Tolk:
Noem alle zwarten maar Liegerianen. Daarom gaan we nu een minderjarig meisje horen, dat eigenlijk gelijk naar een opvangcentrum door had gemogen.

IND:
Juist, want ik geloof ook niet dat ze Liberiaanse is. Dat dorp waar je vandaan komt hebben we niet kunnen vinden. Ik wil dat ze de naam opschrijft.

Tolk:
(Overhandigt pen) Dat dorp waar je vandaan komt kunnen we niet vinden. Ze willen dat je de naam opschrijft.

IND:
Nee, nee met onze potloden!

VL:
Ik doe alleen in vingerafdrukken.

Tolk:
Het staat duidelijk op haar intake dat ze niet kan schrijven. Kom je uit Husch?
(VL knikt) Dat is dus geen A maar U.

IND:
Kan ze mij vertellen waarom ze zo weinig over Liberia weet?

Tolk:
Meneer vraagt waarom je zo weinig over Liberia weet.

VL:
Ik woon vanaf mijn zevende in de bush.

Tolk:
Vanaf het begin van de oorlog? (VL knikt)
Ze woont vanaf het begin van de oorlog, vanaf haar zevende, in de bush.

IND:
En ze is nu veertien. Kan ik dat checken?

Tolk:
Kunt je bewijzen dat u veertien bent?

VL:
(Schudt haar hoofd)

IND:
Ze heeft met haar duim voor een leeftijdsonderzoek getekend.

Tolk:
Dat botonderzoek deugt niet. Botten van Afrikanen zijn twee jaar eerder volgroeid.

IND:
Waar haalt u dat vandaan? Trouwens wat dan nog, dan is ze zestien. Maakt het uit?

Tolk:
Ja, dat betekent dat u haar hier niet mag horen! En ik verzeker U, dat ik als Afrikaan kan zien...

IND:
... dat ze 12 is? Zijn we hier ook aan het onderzoeken. Wat zit ze de hele tijd met haar hand in haar broek over haar buik te wrijven. Ik vind het nogal onsmakelijk. Ze heeft toch een sneetje brood gehad?

Tolk:
Hoe is het met de honger?

VL:
Daarom moesten we het bos in. We moesten onze levens redden.

Tolk:
Nee, meneer wil weten of je ergens last van hebt.

VL:
Vrouwenpijn.

Tolk:
Ze moest om haar leven te redden het bos in, en dan zegt ze dat ze vrouwenpijn heeft.

IND:
We zijn nog niet aan je reisverhaal toe en aan dat vrouwenprobleem kan ik niks doen. Dan wil ik nu graag in een paar woorden horen wat uw probleem is.

Tolk:
Meneer wil graag weten wat jouw probleem is.

VL:
Ze hebben ons huis afgebrand en de rebellen hebben alle mannen meegenomen.

Tolk:
Haar huis is afgebrand en de rebellen hebben...

IND:
Ja, ja, ja, dat weten we allemaal. Ik wil niet de algemene situatie in Liberia, maar haar probleem horen.

Tolk:
Verder?

VL:
Buiten het dorp vonden we onze vader dood terug.

Tolk:
Buiten het dorp vonden ze haar vader. De rebellen hadden hem vermoord!

IND:
En wat deed je toen?

Tolk:
En toen?

VL:
Niets, ik kon alleen maar huilen!

Tolk:
Ze huilde.

IND:
Je huilde en toen? Ja, ik ga het je niet voorkauwen! Hebben jullie hem nog begraven?

Tolk:
Voorkauwen?

IND:
Laat maar, laat maar. Ze is toen de bush ingevlucht?

Tolk:
Zijn jullie toen gevlucht?

VL:
Ja, met mijn zusters, een tante en mijn moeder, die niet lang daarna overleed. Mijn tante stierf een jaar later.

Tolk:
Ja met haar zusters, moeder en tante. Haar tante stierf een jaar na haar moeder.

IND:
Je moeder, zie ik hier staan, is van de honger overleden, dus niet iets chronisch. En waar stierf je tante aan?

Tolk:
Waar stierf je tante aan?

VL:
Mijn tante had het jaar ervoor haar twee zonen verloren en is van verdriet gestorven.

Tolk:
Haar tante stierf van verdriet omdat ze een jaar ervoor haar zonen had verloren.

IND:
Zo lang depressief? Had ze veel tijd nodig ! Behalve het lijk van je vader nog andere lijken gezien?

Tolk:
Heeft u nog meer doden gezien?

VL:
Het is oorlog; mensen worden gedood.

Tolk:
In een oorlog worden mensen gedood.

IND:
En dat heb je met eigen ogen gezien?

Tolk:
Heb je gezien dat mensen werden gedood?

VL:
Ik ben niet blijven staan kijken hoe ze iemand vermoorden.

Tolk:
Ze ging er niet bij staan kijken.

IND:
Nog een keer. Moorden gezien?

VL: (Slaat haar handen voor ogen)

IND:
Niet dus, mooi. Iedereen dood, en jij het bos in. En toen?

Tolk:
En toen?

VL:
Soldaten namen ons mee naar een kamp en daar werd ik van mijn zusters gescheiden en door een soldaat aan vrienden gegeven.

Tolk:
Ze werd in een kamp van haar zusters gescheiden en daar door een soldaat aan vrienden gegeven!

IND:
Aan negers?

Tolk:
Waren het negers?

VL:
Neger, wat is dat?

Tolk:
Ze weet niet wat neger betekent.

IND:
Ze is toch zelf neger?

Tolk:
Meneer bedoelt of ze net zoals wij een donkere huidskleur hadden.

VL:
De man was zoals wij, maar de vrouw was zoals hij.

Tolk:
De vrouw was blank.

IND:
En die heeft zomaar alles voor je betaald? Nagellak, kleren, sieraden, paspoort, ticket...

Tolk:
Zij heeft alles voor je betaald?

VL:
Ik sliep er voor het eerst in een bed, en ik kreeg eten, zonder er iets voor te hoeven doen!

Tolk:
Ja, alles.

IND:
Alles, mooi, dan heb ik ook alles. Wilde ik vragen of ze genoeg tijd heeft gehad om over haar probleem te praten.

Tolk:
Heb je alles verteld?

VL:
Nee, ik ben op weg naar Togo bestolen en gebruikt!

Tolk:
Nee, ze is op weg naar Togo bestolen en gebruikt.

IND:
Waar zei je? Togo! En daar kom je nu pas mee! Is het iets waar je met mij over kan praten?

Tolk:
Kun je er met ons over praten?

VL:
Het maakt niet uit als je in gevaar bent.

Tolk:
Ze zegt dat het niet uitmaakt.

IND:
Wil ik nu graag weten hoe ze is gebruikt!

Tolk:
Hoe ben je gebruikt?

VL:
Ik ben gebruikt, maar niet zoals ik nu word gebruikt.

Tolk:
Ze is gebruikt, maar anders dan ze nu wordt gebruikt.

IND:
Dus niet seksueel gebruikt?

Tolk:
U bent niet seksueel gebruikt?

VL:
Nee, niet gebruikt! Misbruikt!

Tolk:
Ze is niet gebruikt, maar misbruikt.

IND:
Je hebt seks gehad?

Tolk:
Zegt ze toch! Misschien op iets andere manier, maar dat is omdat wij er bij zitten.

IND:
Ze heeft toch gezegd dat het haar niks uitmaakt! Ze hebben je niet alleen maar aangeraakt, maar wat hebben ze dan wel gedaan?

Tolk:
Hoe hebben ze je aangeraakt?

VL:
Ze hebben met mijn kleren gespeeld.

Tolk:
Ze hebben haar ontkleed.

IND:
Ja, èn èn, toen?

VL:
Ik werd geslagen, op de grond geworpen...

Tolk:
Tegen de grond geslagen.

IND:
Ga door, ga door!

Tolk:
Ik heb de indruk dat het haar echt moeite kost om dat in onze aanwezigheid te vertellen.

IND:
Merk ik niets van. Met z'n hoevelen waren ze?

Tolk:
Hoeveel mannen waren het?

VL:
(Met haar vingers) Drie.

Tolk:
Drie.

IND:
Met z'n drieën, dus je bent meerdere malen verkracht. Hoeveel keer?

Tolk:
Hoeveel keer hebben ze je verkracht?

IND:
Weet ze niet?

Tolk:
Je moet antwoorden.

IND:
Nou hoeveel keer? Hebben ze één, twee, drie, of meer keren seks met haar gehad?

Tolk:
Drie keer verkracht?
(VL knikt)
Drie keer!

IND:
Gepenetreerd!

Tolk:
Waarom vraag je niet gelijk hoelang?

IND:
Was ik van plan. Weet ze het? Heeft ze een uur seks gehad, langer dan een uur, korter dan een uur?

Tolk:
Ik zal u zeggen, mijn dochter is net zo oud. Als zij hier had gezeten...

IND:
Goed, goed, goed. Nou, ik geloof niet dat ze zwanger is. Hoe heeft die blanke vrouw je geholpen?

Tolk:
Wat deed de blanke vrouw voor je?

VL:
Met twee soldaten bracht ze me naar een mooie plaats met heel veel licht, en daar brachten ze me naar een ding...

Tolk:
Met twee soldaten heeft ze haar naar een plaats met veel licht gebracht en in een ding gezet.

IND:
Ding, ding... en dat ding heeft haar hier heen gebracht en ze heeft geen idee waar ze nu is.

Tolk:
Het ding...

IND:
Ja la maar. Hoe ziet een Liberiaanse vijfdollarbiljet eruit ?

Tolk:
Weet je hoe een Liberiaanse vijfdollarbiljet eruit ziet?

VL:
Als je me er een laat zien, zeg ik welke kleur het heeft.

Tolk:
Als u er een laat zien, zegt ze welke kleur het heeft.

IND:
Oooh, ze kan kleuren van elkaar onderscheiden. Goed de kleur?

Tolk:
Wat is de kleur?

VL:
(kijkt naar potloden) Nou je hebt rood, wit, blauw...

IND:
Ik hoor het al, ik hoor het al. Kan een Liberiaanse handshake wel achterwege laten. Ik breng haar terug!



 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
login