THEATERTEKSTEN

Auteursbond-theaterteksten
is een project van de
Auteursbond, de
beroepsorganisatie
van (toneel)schrijvers en
vertalers in Nederland.

privacy verklaring

De Dikke Van Dale
door Heleen Verburg - 2008
PDF   AUTEUR
TEKSTEN VAN DEZE AUTEUR

Trefwoorden:
Thema:
Genre: Drama/toneelspel

Synopsis:
“De Dikke van Dale” geeft een kijkje in het hoofd van Johan Hendrik van Dale (1828-1872), de maker van het woordenboek, terwijl hij op zijn sterfbed ligt met ijlkoorts. Hij wordt omringd door zijn steeds weer zwangere vrouw, die hij opnieuw ten huwelijk vraagt aan de voet van zijn standbeeld in Sluis. Een mysterieuze man komt als doodsengel op bezoek en overbrugt de 19de eeuw naar het nu. Dat kan omdat "tijd niet bestaat in het onvergankelijke". Het leidt vaak tot komische situaties met absurd geestige woordspelingen.

Samenvatting:
Het stuk speelt zich af in een ijldroom van Meneer van Dale, die aan pokken lijdt en op zijn sterfbed ligt. In deze droom trekt zijn leven in een merkwaardige vorm aan hem voorbij. Tragische feiten zoals de dood van zijn kinderen, zijn onvermogen om met zijn vrouw te communiceren en zijn aan zenuwpijnen onderhevige lichaam mengen zich met de vele woorden die door zijn hoofd spoken en de plannen die hij nog voor de toekomst heeft.
Een mysterieuze man komt als een doodsengel op bezoek en overbrugt de 19e eeuw naar het nu. Door Van Dale te confronteren met het verloop van de geschiedenis (die nog komen gaat) ontlokt hij hem gloedvolle uitspraken over bijvoorbeeld taal en onderwijs en hartstochtelijke levensbeschouwingen over de zin van het bestaan. Langzaamaan krijgt de toeschouwer een beeld van een leven dat door werken, idealisme en ambitie beheerst werd. Zijn steeds weer zwangere vrouw Maria blijft hem ondanks haar afkeer van zijn provinciale werkdrift en haar eigen opoffering die daar het gevolg van is , liefdevol verzorgen. Dit leidt tot vaak komische situaties met absurd geestige woordspelingen.
Na zijn dood werkt Meneer van Dale in het stuk gewoon door want hij had immers de “Z” nog niet af en “wie zich in het leven niet verlost, vindt geen verlossing na de dood”.

Fragment:
1.
Van Dale AANVANG,
mannelijk, geen meervoud.
begin punt komma opening
haakjes openen
van een veldtogt enz.
haakjes sluiten
AANVANGEN
Ik ving aan.
Ik heb of ben aangevangen
Maria! Maria!
De bel.
Net als je wilt beginnen.
Gaat de bel.
Dat gebeurt altijd.
De bel.
De bel.
De bel.
Maria!
Maria Ben ik ZICHTBAAR?
Van Dale Zichtbaar? Natuurlijk ben je zichtbaar?
Maria Dan ZEG ik maar één ding: ZWANGER.
Van Dale Ben je zwanger?
Hoe lang al?
Maria Ik ga ZOMETEEN bevallen.
Van Dale Waar dan?
Maria In het ZOMERGROEN.
Van Dale Maria.
Maria ZOEK me niet.
Het ZAL wel lukken ZONDER jou.
Van Dale ‘t Kan gisteren gebeurd zijn.
Of net.
Of honderd jaar geleden.
‘t is allemaal hetzelfde.
Het maakt niet uit.
De gevolgen blijven voortbestaan.
Want wie zich in het leven niet verlost, vindt geen verlossing na de dood, enkel een warboel.
WARBOEL
Haakjes openen
mannelijk
Haakjes sluiten
Komma
Verwarde boel
Komma
Synoniem
Verwarring
Dubbele punt
Alles was er één grote warboel
Punt komma
Hoe zou het mogelijk zijn dat er in de warboel in je hoofd één ordelijke gedachte haar aanspraak deed gelden?
Haakjes openen
Citaat van meneer Raedt-de-Canter
Haakjes sluiten.
Punt.
Stem Meneer van Dale
Komt u mee?
Werken aan het WNT?
Het WNT in Leiden?
Van Dale Maria!Maria!
De inkt is op. De inkt is alweer op.
Waarom is er geen inkt in huis.
Moet ik de Grote Markt weer op?
Ik kan vandaag onmogelijk de Grote Markt op.
Hoe kan ik mijn werk doen als de voorraden niet op peil zijn?
Neem me niet kwalijk. Dat had ik niet mogen zeggen. Neem me niet kwalijk.
Zo ben ik niet.
Excuseer.
EXCUSEEREN, ik EXCUSEERDE, HEB GEëXCUSEERD
Verontschuldigen, verschoonen
Punt.


 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
login