THEATERTEKSTEN

Auteursbond-theaterteksten
is een project van de
Auteursbond, de
beroepsorganisatie
van (toneel)schrijvers en
vertalers in Nederland.
Dat
door Marian Boyer - 2002
PDF   AUTEUR
TEKSTEN VAN DEZE AUTEUR

Trefwoorden: familiebanden
Thema: Moeder-dochterverhouding
Genre: Drama/toneelspel

Synopsis:
Een dochter bezoekt haar moeder. Ze hebben elkaar lang niet gezien. De moeder wil haar laatste verjaardag vieren en daar moet de dochter mee helpen. Maar tot feestelijkheden komt het niet.

Samenvatting:
Als de dochter na lange tijd haar ouderlijk huis bezoekt denkt ze dat haar moeder stervende is. Dat stond immers in de brief. Maar de dochter is op haar hoede, want voor de zoveelste keer lijkt de moeder haar zin door te willen drijven. Wil zij voor een laatste keer winnen? Of alsnog haar dochter voor zich winnen? Het leven van de dochter heeft altijd in het teken gestaan van haar moeder. Ooit was de moeder een gevierde ballerina die haar leven wijdde aan haar kunst. Haar twee kinderen liet ze achter om in het buitenland furore te kunnen maken. Volgens de moeder een noodzaak, voor de dochter een gebrek aan het vermogen tot liefde.
DAT toont de psychologische krachtmeting tussen twee vrouwen waarin ieder woord telt en elke stap moet worden afgewogen. Is de toewijding van de moeder aan haar kunst te groot geweest? Had ze daarvan niet een fractie aan haar kinderen moeten schenken? DAT toont een van de lastigste dilemma’s in dit leven: jezelf waarmaken of jezelf aan de ander schenken. Een dilemma van alle tijden met actuele zeggingskracht.

Fragment:
I.
In het huis van M(oeder). D(ochter) komt
D:
Het enige wat jij hebt hoeven doen is wachten
De kleren die jij nu draagt
zijn precies dezelfde als op de dag dat ik vertrok
Dat is geen toeval
Dat is je precisie
Je geheugen voor details
Ik vermoed zelfs dat je ondergoed hetzelfde is
Ik ken je
Met je precisie krijg jij het bestaan in handen
Je temt het
Doodt het
Omdat jij doden moet
Iets in handen krijgen en dat houden:
Je grootste wapenfeit
M:
Jij hier?
D:
Jij schreef de brief
En je wist: ze komt
Hoeveel jaar er ook tussen heeft gezeten:
jij weet: ze komt
Ik vind dat schitterend
Hoezo, vleierij
Hoezo, ironie
Voor mijn vleierij ben jij ongevoelig
En in ironie legt zelfs de meest geraffineerde toneelspeler het tegen je af
Ik ken je
Beter dan een vriendin
beter dan een zuster
beter dan mijn eigen bloed
Moeder
Je hebt me geroepen
Je hebt je vechtlust dus behouden
Gekoesterd
Heb jij die niet intenser gekoesterd
dan een moeder haar kind?
Nee, dat is geen verwijt
Die zijn er om door de jaren heen te slijten
Zoals een steen slijt in de stroom van de rivier
Als je goed kijkt blijft één ding over:
de pure schittering van diamant
Het doet pijn aan de ogen
Maar je moet er wel naar kijken
En ik kijk
Waar zijn eigenlijk mijn broers
Waar zijn je zoons?
Ah – natuurlijk
Ik ben het eerst besteld
Mijn uur is voorbereid
Zoals alles is voorbereid
Schaak je nog met ze?
Dagenlang, nachtenlang heb jij ze het hoofd op hol gejaagd
Halfkrankzinnig gemaakt
Koningin en paard
In jouw hoek gedreven
Maar ze kwamen altijd terug, moeder
Voor jou verloochenden ze zelfs hun eigen vrouwen
Jullie razendsnelle conversaties op trage middagen
was het antigif voor jouw grondeloze verveling
Maar altijd gunde je ze net dat beetje adempauze
om de tegenzet te wagen
Zij namen hun verlies
En ze kwamen bij je terug
En waarom niet?
Van jou verliezen staat immers gelijk aan genot
Nou, ik kan je zeggen:
Ze hebben zich suf genoten
Jouw triomf straalde op hen af
Het maakte verliezen schitterend
Omdat er iets waarachtigs ligt in een nederlaag
toegebracht door een briljante tegenstander
En jij genoot van de tegenstander die zijn plaats aanvaardt
En weer, en weer
Dat genot heeft jou gevoed
Of andersom
Dat is net zo min te onderscheiden
als een goede ruiter van zijn paard
Wordt de draf tot het hoogtepunt opgevoerd
dan zijn paard en ruiter éen
Er is niets op deze wereld
dat dat gevoel kan evenaren
Is het niet?
Hoezo
Ik ben rustig
En ik ben opgewonden
Zonder dat het ons door iemand is verteld
wisten we dat het zinloos was tegen jouw vechtlust op te staan
Dat weet ieder kind
Het staat niet tegen de vechtlust van de ouder op
Het wordt er door aangestoken
Dus hier ben ik

Je hebt het licht aan gedaan
Ik dacht dat je het haat wanneer het licht aan is
En toch heb je het aan gedaan
Zeg eens: hoe lang heb je daarover gedaan?
Ik bedoel: hoeveel tijd heeft het je gekost
om te berekenen hoeveel licht
en op welke plek
precies genoeg zou zijn
om mij bij binnenkomst
net niet te laten struikelen?
Ik ben rustig
Ik laat me deze kans niet ontgaan
Ik wil er heel precies naar kijken
Naar ons laatste gevecht
Ik hoop verrast te worden
Ik heb heel lang over jou kunnen nadenken, moeder
En niets in jou verrast mij meer
Vertel eens: heb je heel precies
of maar zo’n beetje ingeschat
wat dat simpele aanknippen van het licht zou betekenen?
Dacht je me daarmee net dat beetje voordeel te gunnen
zodat ik net zo’n verliezer kon worden als je zoons?
Maar een scherpzinnig tegenstander heeft het door
wanneer hem een voordeel wordt gegund
Gun je mij een voordeel
Of een gelijke start?
Is dat niet zoeter, moeder
Een gelijke start?
Zonder te kunnen zien
zie jij
Exact neem jij de passen waar
telt de stappen
Die van jou
Die van de ander
Op welk moment ze dichterbij komen
van je afgaan
Hoe
Jij trainde een scherper zintuig
dan je ogen of je oren
Je hebt geleerd te luisteren
Naar het kleinste stokken van de adem
Naar het ruisen in het binnenste van de zenuwbanen
Naar het kraken van het kleinste botje
Het merg binnenin
Je weet zeker wat er gezegd gaat worden
voor het is gezegd
Maar dit keer, moeder
verras ik jou
In mijn donkerte
verras ik jou
Wat zou het betekenen als wij elkaar
na al die jaren, in de ogen kunnen kijken?
Zouden wij elkaar die ene
waarachtige blik in elkaars ziel gunnen?
Zijn onze ogen niet beter thuis in leugens
dan in waarheid?
We wisten wat ons in leven hield
Houdt
Er zit niets anders op dan ons spel nu uit te spelen
Tot aan de laatste zet
Tot aan nu
Dus laten we spelen
Licht!


 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
login