THEATERTEKSTEN

Auteursbond-theaterteksten
is een project van de
Auteursbond, de
beroepsorganisatie
van (toneel)schrijvers en
vertalers in Nederland.

privacy verklaring

Hamleto (naar William Shakespeare)
door René Retèl - 2011
PDF   AUTEUR
TEKSTEN VAN DEZE AUTEUR

Trefwoorden: Familiedrama, rouwverwerking, clowns, humor, tragiek.
Thema: Een zoon kan de dood van zijn vader en het hertrouwen van zijn moeder niet aan.
Genre: Klucht, Tragedie

Beschrijving:
HAMLETO
 
We zijn in Denemarken, op het kasteel Elsinore (in het Nederlands ook wel Elseneur genoemd, maar eigenlijk heet het Helsingör).  Hamleto is naar huis teruggekomen uit Wittenberg, waar hij studeert, voor de begrafenis van zijn vader, koning Hamlet.
Hij is zwaar aangeslagen door de plotselinge dood van zijn vader. Nog meer uit het lood geslagen raakt hij als zijn moeder Gertruda binnen een maand hertrouwt met zijn oom Claudius, de broer van zijn vader.
Aan het Deense hof is iedereen verder blij met de nieuwe koning Claudius. Het land is in oorlog met Noorwegen en heeft dus leiding nodig. De oude raadsheer Polonius maakt moeiteloos de overstap van de oude koning naar de nieuwe. Ook zijn zoon Laërtes en zijn dochter Ophelia hebben geen probleem met het nieuwe regime. Ophelia en Hamleto zijn verliefd, maar door de recente gebeurtenissen is voor Hamleto alles op losse schroeven komen te staan …..
 
Het spannende drama wordt geheel gespeeld door   CLOWNS  Vandaar ook de titel HAMLETO, de naam die de Italianen aan de tragische held geven.
 
Het idee is snel verteld: een troupe clowns speelt het beroemdste toneelstuk van de wereld, Hamlet. Iets meer: Ze komen het toneel op als clowns, vinden een hoop kleren en rekwisieten, trekken wat aan, zetten wat op en beginnen te spelen. De koning zet een kroon op en de koningin een sluier, want ze zijn net getrouwd. Hamleto is haar zoon en zijn neef. Hamlet is in korte broek en zit boos op de rand van het toneel.
Het leuke van het idee is dat je eigenlijk alles met Hamlet kunt doen wat je wil en dat iedereen (man, vrouw, jong, oud) kan meedoen en alles kan spelen. Zo speelde in één van de opvoeringen een vrouw van in de zestig de rol van Ophelia, zeer ontroerend. Heel simpel klinkt dat, maar zo simpel is het natuurlijk niet.
Om te beginnen heb ik Hamlet uiteraard bewerkt en drastisch ingekort. Dat was nodig omdat het sowieso erg lang is én om ruimte te maken voor clowneske/theatrale vondsten. Verder  zocht ik een aantal muzikanten, die het circusorkest vormen en bij of tussen de scènes toepasselijke maar ook grappige muziek spelen
Kan dat zomaar? Jazeker, het kan en het mag en ik denk dat Shakespeare het misschien wel erg leuk had gevonden.
Het verhaal, het drama, de spanning en de romantiek van dit ijzersterke stuk blijven rechtovereind in deze clowneske vertolking en krijgen soms zelfs een extra venijnige of melancholieke touch. Het verhaal wordt glashelder verteld en de kans is groot dat velen het stuk eindelijk echt zullen begrijpen.
Natuurlijk zijn er altijd mensen, die vinden dat zo’n stuk heilig is en dat je het alleen maar mag spelen zoals Shakespeare het bedoeld heeft. Maar hoe was dat dan? Dat weten we niet. Volgens mij was William Shakespeare best een lollige vent, die zich bij het schrijven soms ook liet leiden door zotte invallen of door de toevallige aanwezigheid van een komisch acteur in zijn troupe. Dit laatste schijnt bij de scène met de doodgravers in Hamlet bijvoorbeeld het geval te zijn geweest.
De vertaling/bewerking is ook zonder de clowneske interpretatie goed te gebruiken. Hij is bondig en fris. De focus ligt op het familiedrama en de verwarde, opstandige puber Hamleto.
 

Fragment:
Scène 2         (Hamleto op)
Hamleto       
Zijn of niet zijn, dat is de vraag. Leven of niet leven. Is het nobeler om geestelijk te lijden aan de kogels en pijlen van ons wrede lot óf de wapens op te pakken tegen deze overmacht aan kwellingen. En zo te sterven, slapen. Maar wat ga je dromen in die slaap des doods. Dat houdt je tegen. De angst voor iets ná de dood: dat onontdekte land, waarvan geen reiziger ooit terugkeert, houdt ons tegen. We dulden liever de pijn die we kennen, dan te vluchten naar één die je niet kent. En zo maakt denken lafaards van ons allemaal.  Maar stil nu! De mooie Ophelia.
Muziek:          PLAISIR D’AMOUR (start,  loopt door onder tekst)
Schoonheid, bid ook voor mij.
Ophelia        
Prins, hoe gaat het met u?
Hamleto       
Dank je, goed.
Ophelia        
Mijn prins, ik heb nog geschenken van u, die ik u allang wilde teruggeven.
Hamleto       
Ik heb je nooit iets gegeven.
Ophelia        
U weet wel beter. U gaf ze met zoete woorden, maar die geur is nu vervlogen. Alstublieft.
Hamleto       
Ben jij kuis?
Ophelia        
Prins!?
Hamleto       
Ben je mooi?
Ophelia        
Wat bedoelt u, prins?
Hamleto       
Als je kuis en mooi bent, kun je die twee maar beter uit elkaar houden.
Ophelia        
Maar, prins, kuisheid en schoonheid is toch een goede combinatie?
Hamleto       
Oh ja? Schoonheid zal kuisheid eerder in een snol veranderen, dan dat kuisheid de schoonheid kuis maakt. Eens was dat een paradox, maar nu is het waar. Ik heb van je gehouden.
Ophelia        
Ja, dat heeft u me doen geloven.
Hamleto       
Je moet me niet geloven. Mijn familie deugt niet. Ik hou niet van je.
Ophelia        
Dan ben ik bedrogen
Hamleto       
Ga in een klooster. Wou je soms zondaars fokken? Mijn moeder had me beter niet kunnen baren. Geloof niemand. Ga het klooster in!
Ophelia        
Mijn god, sta hem bij.
Hamleto       
En als je trouwt, trouw dan met een idioot, want een verstandige man weet dat je ooit vreemd zal gaan. Hup, naar het klooster met jou! Bye bye !
Ophelia        
O god, maak hem beter.
Hamleto       
Ik weet hoe jullie je opverven. Je hebt een gezicht maar je kliedert er nog eentje bij. Jullie wiegelen en trippelen, jullie lispelen en gebruiken verkleinwoordjes en verpakken je geilheid als naïviteit. Ga weg, ik ben er gek van geworden. Weg met het huwelijk! Naar het klooster. Go, go!  (af)
Muziek:          (stopt)
Ophelia        
O, wat een nobele geest gaat hier kapot. De ogen, de tong, het zwaard van een geleerde, een hoveling en een soldaat. De hoop van onze natie, naar wie iedereen op keek, totaal kapot. En ik, ongelukkigste van alle vrouwen, die zijn geloftes opzoog als honing, zie nu dat prachtige verstand, die jeugd in volle bloei, breken door waanzin. Ik kan het niet aanzien!


 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
login