THEATERTEKSTEN

Auteursbond-theaterteksten
is een project van de
Auteursbond, de
beroepsorganisatie
van (toneel)schrijvers en
vertalers in Nederland.

privacy verklaring

De Vrek (naar Molière)
door René Retèl - 2016
PDF   AUTEUR
TEKSTEN VAN DEZE AUTEUR

Trefwoorden: Schraapzucht, romantiek, list en bedrog, humor, tijdloos.
Thema: Gierigheid verzuurd en liefde overwint alles (of zoiets)
Genre: Komedie/blijspel, Klucht

Beschrijving:
De Vrek
 
Harpagon heeft een kist met geld in de tuin begraven en is als de dood dat iemand die vindt en van hem af pakt. Daarbij is hij van plan te trouwen met Marianne, het meisje waar zijn zoon Cleante verliefd op is. Zijn intendant en vertrouweling Valère is in het geheim een verhouding begonnen met zijn dochter Elise. En verder is hij natuurlijk de grootste vrek die er op aarde rond loopt en wil hij nergens ook maar één cent voor betalen. In het stuk zegt iemand daar het volgende over:
“Ze bespotten u en lachen om de eeuwige verhalen over uw gierigheid. De één zegt
dat u een eigen almanak laat drukken met dubbele vastendagen, om het personeel extra te laten vasten. Een ander zegt dat u altijd ruzie uitlokt met uw bedienden rond Kerst en Nieuwjaar of als ze bij u weggaan, om ze geen fooi te hoeven geven. Weer een ander zegt, dat ze u ’s nachts ’s hebben betrapt  bij het stelen van de haver van uw eigen paarden. En dat uw koetsier, die hier vóór mij was, u toen in het donker zo’n ongenadig pak rammel heeft gegeven, dat u daar nooit meer over hebt durven praten. Ze noemen u een vrek, een schraper, een gierigaard en een smerige woekeraar”
Dit zijn de belangrijkste gegevens van De Vrek van Molière. Het hele stuk draait er om dat iedereen zijn zin wil hebben, maar dat dat met elkaar botst. En natuurlijk over die Kist met geld.
Die kist of pot met geld is een gegeven dat Molière geleend heeft van de Romeinse toneelschrijver Plautus. Waar overigens onze PC Hooft ook zijn Warenar vandaan had. Ook bij Goldoni’s  Il vero amico komt zo’n vrek voor met een kist met goudstukken. Allemaal met dank aan Plautus dus.
Ik en de groep waar ik mee werkte hadden behoefte aan een korte, bondige en strakke versie van De Vrek. Veel ‘omhaal van woorden’ is in deze bewerking weg gelaten en een enkele scène is gesneuveld. Wat overblijft is een stuk zonder overbodige herhalingen, waar we tegenwoordig niet zoveel geduld meer voor hebben en een verhaal dat glashelder en doeltreffend verteld wordt. Voordeel van deze beknotting is dat er in spel en enscenering ruimte is voor speelsheid. Ook muzikale toevoegingen kunnen nu een plaats krijgen.
 
René Retèl

Fragment:
scène 5         Valère, Harpagon en Elise
 
Harpagon    
Valère, kom ’s hier. Wij hebben jou uitgekozen om uit te maken wie er gelijk heeft, mijn dochter of ik.
Valère           
U natuurlijk, meneer. Dat kan niet anders.
Harpagon    
Weet je dan waar we het over hebben?
Valère           
Nee, maar u hebt altijd gelijk.
Harpagon    
Ik wil haar vanavond een man als echtgenoot geven, die rijk en verstandig is. En die meid bedankt voor de eer. Wat zeg je daarvan?
Valère           
Wat ik er van zeg?
Harpagon    
Ja.
Valère           
Eh, eh …
Harpagon    
Wat?
Valère           
Ik zeg, dat ik het in principe, volkomen met u eens ben. U hebt natuurlijk gelijk. Maar zij heeft  ook niet helemaal ongelijk, en …
Harpagon    
Wat! Seigneur Anselme is een zeer goeie partij: hij is een edelman met karakter, zachtaardig, rustig, verstandig, schatrijk en uit zijn eerste huwelijk is geen kind meer thuis. Een betere vindt ze niet.
Valère           
Nee, dat is waar. Maar zij vindt het misschien wat snel gaan. Ze heeft misschien even tijd nodig om haar gevoelens te eh …
Harpagon    
Maar dit is een kans, die je meteen moet grijpen. Hij wil haar hebben, zo, zonder bruidsschat … Zonder bruidsschat!
Valère           
Zonder bruidsschat?
Harpagon    
Ja, dat scheelt mij een fortuin
Valère           
Ja, daar is niets tegen in te brengen. Uw dochter zou nog kunnen beweren, dat een huwelijk niet zomaar iets is. Dat het gaat om je levensgeluk en …
Harpagon    
Zonder bruidsschat!
Valère           
Ja, u heeft gelijk. Dat geeft de doorslag. Al zijn er mensen die vinden dat je ook rekening moet houden met de gevoelens van het meisje. En dat een groot leeftijdsverschil …
Harpagon    
Zonder bruidsschat!
Valère           
Ja, nee, daar kan niemand tegen op. Hoewel er vaders zijn, die meer aan de verlangens van hun dochter denken dan aan geld. Die het belangrijk vinden dat er een liefdesband bestaat tussen …
Harpagon    
Zonder bruidsschat!
Valère           
Ja, dat doet de deur dicht. Zonder bruidsschat.  Toehappen zou ik zeggen.
Harpagon    
Hé, ik hoor een hond blaffen. ( terzijde) Ze zitten toch niet aan m’n geld? (hardop) Wacht even ik ben zo terug.(af)
Elise  
Valère, wat ben je aan ’t doen?
Valère           
Ik wil hem niet boos maken. Als ik tegen hem in ga bederf ik alles. Je moet met hem meebewegen om je doel te bereiken.
Elise  
Maar dat huwelijk, Valère?
Valère           
Daar vinden we wat op.
Elise  
Wat vinden? Het is vanavond!
Valère           
Doe of je ziek bent.
Elise  
Als de dokter komt, val ik door de mand.
Harpagon    
(op)  (terzijde)  Goddank, het was niks.
Valère           
We kunnen altijd nog vluchten. Als je durft en als je van me houdt, Elise. (ziet Harpagon)  Een dochter moet haar vader gehoorzamen. Zonder bruidsschat  moet ze blij zijn met wat ze krijgt.
Harpagon    
Dat is mannentaal.
Valère           
Neem me niet kwalijk, ik liet me even gaan.
Harpagon    
Wat! Nee dat is prima! Vanaf nu beslis jij wat goed voor haar is. (tegen Elise)  Ja, loop maar weg. Voortaan doe je wat hij zegt.
Valère           
Je hoort het. Ik ga er meteen achteraan. Ik krijg haar precies waar ik wil.
Harpagon    
Ah, een goeie jongen! Wat een geluk dat ik hem als bediende heb.
MUZIEK       (af)


 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
login